„Miejsce Kazimierza Twardowskiego w kulturze polskiej i filozofii europejskiej”

Projekt NCN nr 2016/23/B/HS1/00684

Okres realizacji: 2017-2021

Kierownik: prof. Jacek Jadacki

Dotąd Twardowski był widziany głównie przez pryzmat trzech faktów: tego, że był (a) utalentowanym uczniem Franza Brentana; (b) założycielem filozoficznej Szkoły Lwowsko-Warszawskiej; (c) co najmniej jednym z głównych współtwórców paradygmatu nurtu analitycznego w filozofii. Treść kolejno wydawanych ineditów i zbiorów tekstów rozproszonych lub trudno dostępnych – oraz artykułów i książek na temat jego dorobku – stanowi podstawę do przyznania Twardowskiemu jeszcze jednego tytułu do zajmowania trwałej pozycji w dziejach filozofii: tego mianowicie, że był po prostu samodzielnym, znakomitym i wszechstronnym myślicielem.

Badania prowadzone w ramach projektu zmierzają do uzasadnienia następujących tez:

– Związki Twardowskiego z filozofią europejską są dwukierunkowe: z jednej strony nawiązywał on do tradycji austriacko-niemieckiej, ale także brytyjskiej; z drugiej strony wpływa w coraz większym stopniu na kształt współczesnej filozofii analitycznej.

– Twardowski był autorem wielu oryginalnych koncepcji i rozwiązań, które wytrzymały próbę czasu i są dziś zaskakująco aktualne: są one trafne i mają za sobą poważne argumenty.

– W dotychczasowych opracowaniach na temat życia i twórczości Twardowskiego nie zostały w dostatecznym stopniu uwzględnione liczne jego prace pozostające w rękopisach lub maszynopisach oraz obfita korespondencja.

– Pełne i głębokie przyswojenie sobie przez humanistów dyrektyw metodologicznych Twardowskiego przyniesie ogromną korzyść badaniom humanistycznym nie tylko w Polsce.

– Zachowana korespondencja Twardowskiego z czołowymi osobistościami kultury polskiej I połowy XX wieku dostarcza cennych informacji o stanie umysłów tego środowiska.

Realizacja projektu pozwoli nie tylko skorygować wiele obiegowych sądów na temat dziejów filozofii europejskiej, ale także przyczyni się do lepszego ujęcia wielu tradycyjnych problemów filozoficznych. Jednym z wypróbowanych sposobów zwiększania aktywności publicznej (politycznej, ekonomicznej i społecznej) jest oddziaływanie przez przykład, tj. wskazywanie osób, które taką działalność podjęły i – stawiając sobie pozytywne cele – osiągnęły w tej dziedzinie sukces mimo niesprzyjających okoliczności zewnętrznych. Monografia o życiu i dziele – nie tylko naukowym – Twardowskiego pokaże, w jaki sposób można było z powodzeniem manifestować i propagować te cnoty w społeczeństwie, którego duże odłamy nie ceniły rzetelności, sumienności i wzajemnego szacunku, oraz w kraju, pozbawionym od dziesięcioleci niepodległości