Witamy w Archiwum Cyfrowym Połączonych Bibliotek

Połączone Biblioteki WFiS UW, IFiS PAN i PTF mają zaszczyt przedstawić Archiwum Cyfrowe – multimedialną platformę naukowo-badawczą, której głównym celem jest przygotowanie i przekazanie do naukowej analizy najcenniejszych zbiorów Biblioteki w wersji elektronicznej. Nasze zasoby obfitują w wiele unikatowych w skali światowej dokumentów, o wartości wyjątkowej dla dziedzictwa narodowego. Najważniejsze miejsce wśród nich zajmuje archiwum Kazimierza Twardowskiego (1866-1938), obejmujące bogatą spuściznę piśmienniczą założyciela Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Przywieziony w 1957 roku ze Lwowa zbiór rękopisów i maszynopisów złożył na ręce Janusza Krajewskiego, ówczesnego kierownika Biblioteki, uczeń i zięć Twardowskiego – Kazimierz Ajdukiewicz (1890-1963).

Archiwum Kazimierza Twardowskiego zawiera przede wszystkim obszerną korespondencję naukową z lat 1888-1938. Ważną część zbioru stanowią listy otrzymywane od uczniów, m. in. Tadeusza Czeżowskiego (1889-1981), Jana Łukasiewicza (1878-1956) i Władysława Witwickiego (1878-1948). W materiałach Twardowskiego znaleźć można również liczne ślady korespondencji z wieloma uczonymi niemieckimi i austriackimi, wśród nich m. in. z Edmundem Husserlem (1859-1938) czy Alexiusem Meinongiem (1853-1920).

Archiwum Twardowskiego współtworzą także liczne dokumenty pracy naukowej i dydaktycznej autora z okresu wiedeńskiego i lwowskiego. Są to teksty lub konspekty wykładów, odczytów i przemówień, jak również przekłady, notatki oraz wycinki prasowe. Wiele materiałów ze spuścizny piśmienniczej Twardowskiego wydano w formie książek bądź artykułów publikowanych w czasopismach naukowych, mimo to niektóre ważne i interesujące rękopisy wciąż czekają na opracowanie edytorskie.

Ciekawym uzupełnieniem tego zasobu jest Księga Pamiątkowa ku czci Kazimierza Twardowskiego, wręczona przez uczniów w rocznicę jego 70-tych urodzin, oraz kopia Tablicy Pamiątkowej ku czci Kazimierza Twardowskiego, którą przygotowali wychowankowie profesora, z okazji setnego posiedzenia Polskiego Towarzystwa Filozoficznego w dniu 4 listopada 1910 roku. Badaczy spuścizny rękopiśmiennej założyciela szkoły lwowsko-warszawskiej powinien zainteresować również dziennik młodzieńczy, który możemy zaprezentować Państwu w ramach współpracy naukowej z Polską Akademią Nauk Archiwum w Warszawie.

Ze względu na swą zasobność i różnorodność, cyfrowa kolekcja spuścizny rękopiśmiennej Kazimierza Twardowskiego, którą udostępniamy dziś za pośrednictwem Archiwum Cyfrowego, jest niewątpliwie najbardziej liczącym się źródłem wiedzy o Kazimierzu Twardowskim i Szkole Lwowsko Warszawskiej.

Ważną część zbiorów specjalnych Biblioteki tworzą archiwalia Janiny (1901-1997) i Tadeusza (1886-1981) Kotarbińskich oraz spuścizna piśmiennicza Mieczysława Wallisa (1895-1975). W skład archiwum Kotarbińskich wchodzi m. in. korespondencja i materiały biograficzne obojga uczonych, a także ich spuścizna naukowa i publicystyczna. Do najważniejszych materiałów biograficznych Kotarbińskiego należą dzienniki, obejmujące dwadzieścia osiem tomów, pisanych w latach 1944-1977, kalendarze biurowe z lat 1957-1967, odzwierciedlające publiczną i naukową działalność autora oraz dokumentacja prac Komitetu Redakcyjnego Biblioteki Klasyków Filozofii, któremu Kotarbiński przewodniczył.

W skład udostępnionej w Archiwum Cyfrowym kolekcji, wchodzi również bogata spuścizna rękopiśmienna Stanisława Ossowskiego (1897-1963) – wybitnego socjologa-dydaktyka, teoretyka i autora dzieł o światowym znaczeniu. W 35 teczkach zdeponowanych w Bibliotece umieszczone zostały rękopisy prac, konspekty, notatki problemowe i bibliograficzne, wypisy z lektur, wycinki prasowe itp. Osobną grupę stanowią rękopisy „Dzienników” oraz tzw. „korespondencja intymna”, czyli listy, jakie otrzymywał Profesor od swojej żony Marii Ossowskiej (1896-1974).

Istotnym uzupełnieniem naszych zbiorów piśmienniczych są unikatowe nagrania dźwiękowe. Gromadzone w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku taśmy magnetofonowe zawierają m. in. zapis wykładów publicznych, wygłaszanych w latach 1974-1977 przez Władysława Tatarkiewicza (1886-1980).

Państwa uwadze pragniemy szczególnie polecić cyfrową kolekcję Henryka Elzenberga (1887-1967), którą jako pierwsi w historii możemy zaprezentować w Archiwum Cyfrowym Połączonych Bibliotek. W swej oryginalnej postaci spuścizna rękopiśmienna tego wybitnego polskiego filozofa od lat 60-tych ubiegłego stulecia przechowywana jest w siedzibie Polskiej Akademii Nauk Archiwum w Warszawie. Dzięki umowie naukowej, podpisanej w marcu 2015 roku między APAN i Połączonymi Bibliotekami WFiS UW, IFiS PAN i PTF, specjalnie w tym celu powołany zespół przystąpił do digitalizacji tego niezwykle ciekawego i wciąż jeszcze mało znanego zasobu archiwalnego. W dniu premiery Archiwum Cyfrowego możemy oddać do badań i naukowych konsultacji pierwsze efekty naszej wytężonej pracy. Proces digitalizacji archiwum Elzenberga przewidziany jest na najbliższe lata, a wysokiej jakości skany na bieżąco publikowane są na niniejszej stronie.

Archiwum Cyfrowe Połączonych Bibliotek to nie tylko miejsce, gdzie przedstawiamy nasze dotychczasowe digitalizacyjne osiągnięcia. Idea projektu jest bowiem znacznie szersza i w skrócie zakłada powołanie do życia platformy naukowo-badawczej, za pomocą której wszyscy zainteresowani tematyką Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, twórczością Mieczysława Wallisa bądź osobą Henryka Elzenberga mogli prowadzić konsultacje i prace naukowe, swymi wnioskami, odkryciami i spostrzeżeniami dzieląc się z pozostałymi użytkownikami.

Dlatego też nasza strona jest bardzo silnie nastawiona na interakcję: wszystkie prezentowane treści posiadają możliwość komentowania, każdy zarejestrowany użytkownik może w prosty sposób opublikować w serwisie artykuł swojego autorstwa, a także kontaktować się z pozostałymi członkami społeczności Archiwum Cyfrowego za pomocą tzw. prywatnych wiadomości. Do publicznej wymiany spostrzeżeń, uwag krytycznych czy pytań służy rozbudowane forum dyskusyjne, zbudowane w oparciu o zgromadzone na stronie zasoby. Są więc działy poświęcone Kazimierzowi Twardowskiemu, Stanisławowi Ossowskiemu, Tadeuszowi Kotarbińskiemu, Mieczysławowi Wallisowi czy Henrykowi Elzenbergowi. Zarejestrowani i zalogowani użytkownicy Archiwum Cyfrowego mogą tworzyć własne kolekcje, złożone z materiałów udostępnianych na stronie. Dzięki temu w każdej chwili można wrócić do obiektów szczególnie interesujących, bez konieczności ich ponownego wyszukiwania. Platforma wyposażona została w technologie wspomagające wyszukiwanie: filtry, przeszukiwanie pełnotekstowe, podpowiedzi oparte o semantyczne relacje, a także wiele innych narzędzi, w tym możliwość tworzenia własnych notatek, automatyczny system powiadamiania o nowych materiałach na stronie oraz funkcję pozwalającą zamówić wysokiej rozdzielczości skany wprost na swój adres email. Istotnym ułatwieniem dla użytkowników chcących pogłębić swą wiedzę o udostępnionych kolekcjach cyfrowych lub potrzebujących pomocy zarówno technicznej jak i merytorycznej, jest rozbudowany kanał komunikacji z administratorem strony, będącym jednocześnie opiekunem oryginalnych zbiorów specjalnych, przechowywanych w Połączonych Bibliotekach.

Strona wykonana została w nowoczesnej technologii RWB (Responsive Web Design), dzięki czemu płynnie dopasowuje się do rozmiaru okna przeglądarki. Oznacza to, że doskonale wygląda zarówno na monitorze komputera, laptopie oraz smartfonie. Korzystanie z zasobów Archiwum Cyfrowego nie wymaga od użytkownika instalowania dodatkowych wtyczek i uciążliwego oprogramowania. Wszystkie narzędzia potrzebne do prawidłowego funkcjonowania platformy zdefiniowane są po stronie naszych serwerów. Jedynym wymogiem technicznym, o którym nasi goście powinni pamiętać, jest korzystanie z najnowszych wersji popularnych przeglądarek internetowych, takich jak Firefox czy Chrome.

O wyjątkowości Archiwum Cyfrowego świadczą nie tylko liczne narzędzia wspomagające prace użytkowników platformy czy bogaty wybór cyfrowych kolekcji udostępnionych na stronie. To również innowacyjny sposób ich prezentacji. Pragnąc jak najlepiej oddać wszystkie szczegóły i detale, tak ważne podczas pracy ze zbiorami archiwalnymi, zdecydowaliśmy się udostępnić je w formie plików graficznych, w formacie zapewniającym bardzo wysoką rozdzielczość obrazu. Dzięki temu użytkownik może pracować z materiałami będącymi niemal wierną kopią oryginalnych dokumentów. Decydując się na umieszczenie infrastruktury Archiwum Cyfrowego w tzw. chmurze obliczeniowej i powierzając obsługę hostingową najlepszym fachowcom w Polsce, mamy pewność, że korzystanie z naszej platformy będzie wydajne, szybkie i efektowne.

Archiwum Cyfrowe w założeniu ma mieć charakter długofalowy. Obok materiałów archiwalnych znajdujących się w zbiorach Połączonych Bibliotek, na stronie sukcesywnie pojawiać się będą również inne materiały, mogące zainteresować badaczy polskiej myśli filozoficznej i socjologicznej. Naszym celem jest nie tylko digitalizacja i regularne uzupełnianie zasobów archiwalnych prezentowanych na stronie, lecz również stałe podnoszenie poziomu jakości świadczonych usług, systematyczne wdrażanie oryginalnych rozwiązań oraz nowoczesnych standardów, niezbędnych do profesjonalnej obsługi użytkowników platformy.

Wszystkich zainteresowanych dostępem do Archiwum Cyfrowego prosimy o wypełnienie formularza zgłoszeniowego.

Odpowiedzi na często zadawane pytania, znajdą Państwo w zakładce FAQ.

Łukasz Ratajczak: cyfrowe@archiwum.wfis.uw.edu.pl ; (22) 55-23-734